Geç mi kaldım ?

 

Türkiye ve Japonya’nın seramik sanatın fark nedir diye soru olusa nasıl cevap verebilirim ? Aslında bir çok konuda ufak yada büyük farklar var ama mesela eğer dört beş sene önce aynı soru olursa belki böyle cevap verecektim.

Japonya’daki seramik sanatı, bardak, kase, tabak, vazo gibi kullanabilir eserlere daha çok önem veriliyor. Biraz daha anlatırsam, mesela Japonya’da el yapım seramik yemek tabağı sadece bir tabak değil bir sanat eser olarak kabul ediliyor.

Türkiye’deki seramik sanatı ise, daha çok pano, heykel, obje gibi eserlere önem veriliyor. Kullanabilir seramik, yani bardak gibi vazo gibi fonksyon olan seramikleri eser olarak zor kabur ediliyor.

Bu fark tamamen kültür meseledir ve seramik sanatın felsefe farktır. Hangisi daha doğru diye bir şey yok tabiki. Ama ben Türkiye’de seramik başladığımda bu konuda biraz şaşkın olmuştum. Bir kültür şoku diyebilir. Ama sayesinde bende objeler panolar yapmayı başladım belki Japonya’da seramik hayat devam ediyorsam oyle şeyler fazla yapmayacaktim. Benim için iyi tercube oldu aslında.

Ama bugünlerde durum biraz değişti sanki. Belki Pinterest, instagram gibi sosyal mediyanın etki de var. Orada dünyadaki seramik sanatçıların güzel bardaklar tabaklar vazolar görülebiliyor. Türkiye’deki bir çok seramik sanatçılar da öyle kullanabilir eşyaları daha çok üretmek başladı. Ben bunu çok önemli bir durum olduğunu düşünüyorum.

Ben burada seramik başıladığım zaman, seramik sanat olarak, pano, heylkel, obje gibi şeyler daha çok yoğun oluyordu. Evet çok güzel sanat eserler var ama insanlara seramik sanat fazla ulaşamıyordu gibi geliyor çünkü bence sınırlı insanlar öyle şeylere merak ediyor ve dolayısıyla seramik sanat kapalı ve küçük dünya oluyordu sanki.

Ama kullanabilir el yapım seramikler yaygın olduğu zaman seramik sanat daha fazla insanlara ulaşabiliyor. Merak ve bilgili artıyor. Seramik sanat, insanlardan uzak kalmaması lazım diye düşünüyorum çünkü seramik, mağaradaki duvar resimden sonra dünyadaki en eski sanattır. Biz genetiği olarak seramiği seviyoruz kesinlikle. Sevmeyenler henüz bir aşık olacak seramik ile karışlaşmamıştır diye düşünüyorum. Bence herkesin evlerde en azından bir tane çok sevdiği el yapım seramik olsun.

Mesela el yapım seramik bardağı beğenen insanlar, başka el yapım seramik eşyalara da merak edebilir. Seramik sanatçılara merak edebilir. Kendini de bardak yapmak isteyebilir. Kesin bardakta duramaz kase yapacak tabak yapacak ve aileye arkadaşlara kendi yaptığı seramikler verecektir. Bir gün sanatsal objelerde yapmak isteyebilir. Seramik sanatı, bu şekilde büyüyecek ve gelişecek.

Bugünlerde seramik sanatına merak çok çok arttı gibi geliyor. Çok insan seramik yapmaya başladı ve çoğu kullanabilir eşya yapmak istiyorlar.

Simdilik kalıp ve döküm çamur çalışmalar daha çok yaygın oldu. Kalıp yöntem de bir önemli şekillendirme yöntemdir ama sanki son zamanlarda çok kişi aynı kalıbı alıp yapmış gibi ve benzer işler yapıyorlar gibi geliyor, özgün ve yaratıcılı işler az maalesef. El ile şekillendirme yapsada kalıp ile şekillendirme yapsada özgün ve yaratıcılı işler lazım. Ama belki bu geçiş dönemidir sonra daha çok el yapım seramikler için ilgiler arıtacak diye düşünüyorum.

 

Bende hayalim vardı.

Türkiye’de genellikle seramik sergi olursa sanat eserler ile dolu oluyor. Sadece kullanan eşyalar ile sergi açmak çok insanlar için biraz garip gelebilir galiba. Planlasa da galeriler kabul etmez gibi geliyordu.

Ama ben Türkiye’de seramik başladığım zamandan beri yani yaklaşık 10 yıllık hayalim böyle idi, Türkiye’deki seramik sanatçılar ile beraber, sadece bardakların olduğu sergi açmak. Koşul böyle düşünüyordüm, bir kişi bir bardak (eğer çift yada takım olmak gerekirse istisna kabul edilir ), kendi özgün tasarım, gerçekten bir bardak olarak kullanabilmek şart, güvenli malzeme ile yapılmış. Dükkan falan değil, bir sanat galeride yapmak istedim ve öyle gerekiyor zaten. Çünkü seramik sanatçıları özgün ve yaratıcılı bardaklar yapıtığı zaman onlar artık zaanat değildir sanat eser dir. Bir çok sanatçların seramik bardaklar bir arada olacak. İnanmaz güzel sergi olacağını düşünüyordum.

 

Ama sanki ben geç kaldım!
16587071_10154888350353400_4872043849173445410_o
Sevgili D’art Galeri’de “Bir Fincan Aşk” sergi açılıyor.
Bende katılmak istedimmmm kıskandımmmm :)

Ama kıskançlık dan daha çok Türkiye’de, pano değil, heykel değil, obje değil, sadece “fincan” ile bir sergi olacağını çok çok çok sevindim. Kutluyorum !

Daha fincan eserleri görmedim o yüzden harika sergi olmuş diye söylemek erken ama fikir olarak, çok anlamılı sergi olduğunu ve Türkiye’deki seramik sanatın bir ileri adım oluduğunu düşünüyorum. Bizde bu harekete katılalım. Geç mi kaldın ?  Tabiki hayır :)

Belki sonra çaydanlık sergi yaparız dimi ?

 

 

 

 

 

 

 

Minik delik açma ve oyma alet yapımı

 

Bunlar öğrenci zamanda yaptığım aletlerdir.
img_20161129_222542

 

Uclar böyle.
img_20161129_222728

 

Alçı oymak için yapmıştım.
img_20161130_232910
Sgraffito gibi çamur üzerinde yaplan dekorlama için de kullanışlı oluyor.

 

Motifler oymaktan başka delik açmak için de kullanabilir mesela çaydanlığın suzgeç yaparken bu alet kullanıyorum.

p1130476
img_20161125_142321

 

 

Bu aletin malzeme budur.
img_20161125_233452

Okuldaki bitirme projemde yukarıdaki fotoğraftaki kuş kalıp gibi alçı üzerinde detay motifler oymak için minik oyma alet ihtiyaç oldu ama elimde yeterince küçük oyma alet yoktu. Alternatif ararken okuldaki çöpte bozulmuş şemsiye gördüm. O gün kafam çok iyi çalışıyormuş onu elime aldım ve düşündüm. Ana bu tam benim istediğim malzememiş ! Hemen denedim ve çok güzel oyma alet oldu. Hocamdan da aferin almıştım ! (Bizde hocalardan kolay aferin alamıyoruz ama bu sefer aldım :) O yuzdan bu oyma alet kendi yarattığım aletlerin icinde en sevdiğim alet olabilir.

Geçen yağmurda bir anlık rüzgardan şemsiyem bozludu, hazır malzeme çıktı bunu değendireyim diye düşündüm nasıl yaptığımı gösteriyorum.

 

Şemsiyenin bir kemiği koparıyorum.
img_20161125_234237

 

5 cm gibi uzunlukta kesiyorum.
img_20161125_234445
Sonra kısalıtacağı için fazla kısa olmadığu süre uzunluk fark etmez.

 

Direk kendi genişlik ile devam edebilir ama ben biraz daha küçük istedim oyuzdan pens ile sıkşıtırıp daralttım.
img_20161125_234838

 

Yukarısı şemsiye kemiğin kendi genişlik, aşağsı daralttığım hale.
img_20161125_235121

 

Taş motorda kavaca şekil veriyorum.
img_20161125_235320

 

Sonra elle törpülüp düzenledim.
img_20161126_000434

 

Alt kısımı pens ile tam sıkıştılıp ince yapıyorum.img_20161126_002200
Taş motorda işleme yaparken bıçağı rahat tutabilirmek için ilk 5 cm gibi uzunlukta kesmiştim ama bu aşamada alt kısımı biraz kesip kısaltıyorum.

 

Sap olarak bauhaus’ta bulduğum ahşap çubuğu kullanıyorum.
img_20161126_001030
Bıçak yapaıkende bu çubuğu kullandım :)  Bıçak yapalım ! 
Bu çubuk çok işe alıyor.

 

Çubuğu ortadan kesiyorum.img_20161126_001206

 

Yaptığım aleti içine soktum.
img_20161126_002734

 

Sağlam ip ile sarıp sıkıştıryorum.
img_20161126_003141

 

Sabitleştim.
img_20161126_003604

 

Çok kolay dimi ?
img_20161126_004456

Sonraki yağmurda şemsiyeniz bozulursa hiç üzlemeyin oyma alet yapınız :)

 

 

 

 

 

 

 

 

Rahat torna çekmek için ipuçları

 

Ben torna eğitimin ilk seviyede küçük silindir çekmeyi çalıştıryorum. Belki çok yerde oyle başlar diye düşünüyorum. Çunkü silindir çekmek torna işin temel hareketir. Çamuru düzügün yoğurabilip, tornada çamuru tam merkezleşebilip, istediği boyut ile silindiri rahat düzgün çekebildiği zaman, torna çekme işin yarısı bitti sayılır aslında, kalan yarısı şekil vermektir. Şekil vermek fazla zor iş değil önemlisi uygun incelikte düzgün bir silindir çekebilirmektir. O yuzdan ben torna öğretirken belli süre sadece bir çok silindirler yoğun çektiriyorum. Büyük sabır gereken zamandır ama bu duvar geçerse artık rahat. Çeşitli şekiller istediği gibi çekebilirmek için en kısa yol bu diye düşünüyorum.

 

Simdi, haydi silindir çekelim diye tornanın öne oturuyorsun. İlk olarak burada tavsiyelerim var. Torna ve oturduğu yerin mesafeyi fazla açık tutmayın. Uzak oturduğu zaman güç yeterince veremez sadece kolların güç ile çalışmak zorunda kalır. Torna, bütün beden kullanarak çekmek lazım özellikle merkezleme için belli güç ihtiyaç var daha çok güç verebilirmek için tornaya yakın oturmak iyi olur. Tornaya yakın oturunca kollar daha kapalı olur. Kollar kapalı olunca daha güç verebilir, eller daha sabit tutabilir.

 

Merkezleme başarırsa silindir çekeceksin, silindir çekerken sırt fazla eğiri olmasın omurgayı düz tutun. Bele ağırlık gelmez beden için daha sağlıklı olur ve daha sabit güç verebilir. Tornada çalışırken bel zorlaşıyor diyen varsa, oturduğun tabureyi biraz daha öne çekin ve omurgayı olabilir kadar düz tutun. Tabiki torna çalışmanın her işlemede her zaman düz tutamıyor ama enazından silindir çekerken düz tutmaya çalışmak fayda var. Birde omurgayı düz tutunca enteresan şekilde pozitif his de olur, gerçekten. Sanki önündeki torna ve çamurun tam yönetici gibi hissedeceksin biraz önce merkez kaçmasına rağmen :) Ama bu his çok önemli evet dünya senin !

 

Silindir çekerken omurgayı düz tutunca çamura yukarıdan bakmış oluyor bu da torna çalışmanın gelişim için iyi olur. Youtube yada instagramdaki gibi torna videolarda uzmanlar torna çekerken çamuru yandan bakıyorlar. O yuzdan yandan bakmak gerekiyor diye düşünmeyin başlangıç seviye insanlar için bu geçerli değil. İki elin güç denge oturmadan yandan bakarak torna çekersen, çamur içindeki elin güç daha fazla olur ve sonuç silindir değil kase olur. Amaç silindir ise olabilir kadar yukarıdan bakarak çekmek lazım. Silindir çektikten sonra şekil verirken, yada büyük miktar çamur ile yüksek silindir çekerken yandan bakarak çekiyoruz. Eğer henüz başlangıç seviyede küçük silindir çekmeyi çalışıyorsan, yada silindir çekmeyi çalışıyor ama kase oluyor gibi durumda ise, silindir çekerken olabilir kadar yukarıdan bakmak iyi olur.

 

Tornada daha sabit güç vermek için bir yöntem daha. Sol ayağı biraz yüksek tutun. Tahta da olur leğen de olur 8-10cm gibi yüksek bir şeyin üstünde sol ayağı olsun daha rahat güç verebilir ve daha az yorulur.

 
 
Atölyemde tam ornek gibi torna çeken biri olduğu için gösteriyim.img_20161007_120612

 
 
Benim söylediğim gibi dimi ? 
%e9%9b%bb%e5%8b%95%e3%83%ad%e3%82%af%e3%83%ad%e4%bd%9c%e6%a5%ad%e3%81%a8%e5%a7%bf%e5%8b%a2

Genellikle erkekler kollar güçlü olduğu için oturma duruş dikkat etmezsede kendi güç ile belli derece torna çekebiliyor ama bazı kadınlar bazen güç yetmiyor. Oyle zamanda oturma duruşuya dikkat etmek fayda var.

 

Bu arada bu fotoğrafta tornanın dönen yön saat yöndir. Türkiye dahil çoğu ülkelerde torna saatin ters yöne döner ama Japonya’da genellikle saat yöne döner. Dolayısıyla ellerin duruş ters olur. Ben iki yönde çekebilirim ama saat yön benim ilk başladığım yön ve alışkan olan yön olduğu için daha rahat tabiki, o yuzdan öğretirkende saat yönde öğretiyorum. (ama Türkiye’de daha önce başka biriden torna eğitim almış kişi ise saatin ters yönde devam ettiriyorum) Söylediğim oturma duruşu iki yön içinde geçerlidir, tornada daha rahat çalışmak istersen böyle oturma duruş deneyin.

 

Son olarak bunu da eklemek istiyorum. Dünyada bir çok seramik kültür var ve çok çeşit tornalar var. Ne kadar çeşit torna varsa o kadar yöntemler farklı olur. Avanos’taki ustalar ve ben başka şekilde torna çekiyor, anlattığım gibi büyük fark olarak torna dönen yön ters. Aynı tip torna olsada insana göre de küçük küçük torna yöntem değişiyor. O yuzdan benim anlattığım şeyler kesin olan yöntem değildir. Oturma duruş konuda da kimi uzak otur diyebilir, Omurga düz tutma diyebilir, silindir çekerken yandan bak diyebilir. Bu kadar çok torna kültür varken doğru yada yanlış diye şeyler yok farklar var. O yuzdan ben burada bir kaç torna yöntem anlatıyorumda eğer başka insandan torna eğitim alıyorsanız doğrusu öğrettiği kişinin yöntemi öğrenmek dir. Bu blogda yazıdığım şeyler, ben böyle yapıyorum yada böyle öğretiyorum onu anlatıyorum yani benim aldığım eğitim ve tecrübe den gelen bir fikirlerdir. Onu anlamanız isterim bende henüz kendini geliştirmeye çalışan birdir on sene sonra daha fazla tecrübe kazandıktan sonra başka şeyler diyebilir zaten :) Ama bugünlük fikirler böyle, deneyip fayda olursa mutlu olurum.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Çamuru yumuşatmak

 

Simdilik benim kullandığım kırmız çamur bu.
img_20161006_161103
Creaton 354 dir 1200 derecede güzel sonuçu çıkıyor torna için de elle şekillendirme için de çok güzel çamur. Aslında 1250 kadar dayanan kırmız çamur bulursam çok mutlu olurum da Türkiye’de bulunmuyor sanki Aurupada da yok gibi. Japonya’dan getirmek çok zor olur simdilik benim işler için en iyisi budur. ( Ama başka güzel yüksek derece kırmız çamurlar varsa bilgi isterim :) Hobi Seramik her zaman çamurlar atölyeme kadar getiriyor sağ olsun ama bu sefer gelen çamurlar biraz sert olmuş.

Bu kıvamda işler yapmak bana biraz zor geldi yumuşatmak lazım. Çamur yumuşatmak herkesinde kendi yöntem vardır tabiki, hazır çamur sert olmuşken benim yömtem yazıyım düşündüm. Acele durum değilse sert çamurlar su ile ıslatıp kova içine bırakıp kendi yumuşamasını bekliyorum ama hemen o an kullanmak istediğim zaman ben söyle yapıyorum.

 

Torbadan çıkarıp ip yada tel ile çamuru ince kesiyorum.
img_20161006_161310

 

Alçı plaka üstüne böyle diziyorum.
img_20161006_161357

 

Baş parmak ile çukurlar yapıyorum.
img_20161006_161421

 

Çalışmalarda çıkan kovada birikmiş balçıklar alıyorum.
img_20161006_161523

 

Üstüne sürüyorum.
img_20161006_161600

 

Onların üstüne başka sertlanmış çamur plakayı koyup tekrar çukurlar yapıyorum.
img_20161006_161634

 

Tekrar balçıklar sürüyorum.
img_20161006_161712

 

Tekrar sert çamur koyuyorum.
img_20161006_161743

 

Önce yarısı birleştirip yoğuryorum.
img_20161006_161926
Bu aşamada balçıklardan dolayı çamur kaydığı için güç vermek zor olur onu olmasın diye alçı plaka üsütünde bu iş yapıyorum. Rahat yoğurabiliyor.

 

Bütünü kabaca yoğurarak homojen yapıyorum.
img_20161006_162135

 

Kikuneri yoğurma yöntemi ile havalar çıkarıyorum.
img_20161006_162720

 

Yavaş yavaş topluyorum.
img_20161006_162814

 

Kullanmaya hazır :)
img_20161006_163101
İstersam torna için, istersam plaka açmak için uygun kıvam.

 

Kullanmadığı zaman kalın büyük torba içine koyuyorum.
img_20161006_165333

 

Bu sene e-bebek torbasın çamur saklamak için çok iyi olduğunu keşfettim.
img_20161006_165341
Bebeğin baba olmanın fayda :)

 

Birde ünlü İkea mandal.
img_20161006_165447

 

Bu şekilde çamurlar uzun süre kurumadan tutar.
img_20161006_165535

Bu yazı fayda oldu mu acaba ?